FATF เผยรายงานฉบับใหม่ ชี้ระบบดิจิทัลรอบวงการพนันคือช่องโหว่ฟอกเงินรอบใหม่

ความเสี่ยงไม่ได้จบแค่ที่ตัวคาสิโนออนไลน์อีกต่อไป

ความเสี่ยงฟอกเงินในอุตสาหกรรมพนันทุกวันนี้ไม่ได้หยุดอยู่แค่หน้าเคาน์เตอร์คาสิโนหรือตัวผู้ประกอบการเดิมพันอีกต่อไป เมื่อ Financial Action Task Force (FATF) เผยแพร่รายงานประเมินฉบับใหม่เมื่อ 9 กันยายน ที่ขยับขอบเขตการดูให้กว้างขึ้นไปถึงโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่อยู่เบื้องหลังการพนันทั้งหมด ทั้ง e-wallet, บริการชำระเงินผ่านมือถือ, สินทรัพย์ดิจิทัล (virtual assets), แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย และตลาดดิจิทัล (digital marketplace) ที่ทำหน้าที่ยเชื่อมต่อระหว่างผู้เล่น ผู้ประกอบการ และระบบการเงิน โดยหน่วยงานข่าวกรองทางการเงินของมอลตา (FIAU) ได้ส่งต่อผลวิเคราะห์นี้ให้หน่วยงานที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลเมื่อวันที่ 14 กันยายนที่ผ่านมา

โครงการ 1 ปี ครอบคลุมกว่า 80 เขตอำนาจศาล

รายงานฉบับนี้เกิดจากโครงการของ FATF ที่ใช้เวลาศึกษาตลอดหนึ่งปี โดยรวบรวมข้อมูลจากมากกว่า 80 เขตอำนาจศาล องค์กรในอุตสาหกรรม และทีมนักวิจัย ถือเป็นครั้งแรกที่ FATF วิเคราะห์ความเสี่ยงที่ผูกกับการพนันออนไลน์และการพนันผิดกฎหมายอย่างเป็นเรื่องเป็นราวโดยเฉพาะ

สิ่งที่ปรากฏชัดคือ วงจรอาชญากรรมทางการเงินของอุตสาหกรรมนี้เริ่มควบคุมยากขึ้นเรื่อย ๆ หากยังคิดอยู่ในกรอบเดิม เพราะการพนันออนไลน์ข้ามพรมแดนได้ และโอนเงินได้หลายช่องทางโดยไม่ผูกกับโครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพที่ผู้กำกับดูแลเคยตรวจสอบ ลูกค้าคนหนึ่งอาจใช้บริการแพลตฟอร์มพนัน ฝากเงินผ่าน e-wallet หรือสินทรัพย์ดิจิทัล และพบเห็นบริการนั้นผ่านโซเชียลมีเดียหรือตลาดดิจิทัล ซึ่งบริษัทหลายรายในห่วงโซ่นี้ไม่ได้อยู่ภายใต้กฎเกณฑ์เดียวกันกับผู้ประกอบการพนันเอง — FATF ชี้ว่าช่องทางชำระเงินทั้งเงินสด e-wallet mobile money และสินทรัพย์ดิจิทัลต่างมีช่องโหว่ให้ฟอกเงินได้ ทั้งยังชี้ว่าบริษัทโซเชียลมีเดีย ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์ และตลาดดิจิทัลคือบริการที่อุตสาหกรรมพนันพึ่งพาเพิ่มมากขึ้น และบางส่วนอยู่นอกเหนือการกำกับดูแลด้านการพนัน เป็นช่องว่างที่เครือข่ายอาชญากรรมฉกฉวยได้

ธงแดงที่ FATF แนะนำให้จับตา

รายงานวางสัญญาณเตือนที่ชัดเจนขึ้นสำหรับเจ้าหน้าที่และบริษัท เช่น ลูกค้าที่เปิดหลายบัญชี หรือใช้ช่องทางชำระเงินหลายแบบภายใต้ตัวตนที่แตกต่างกัน, ข้อมูลการชำระเงินไม่ตรงกับข้อมูลลูกค้า, เอกสารยืนยันตัวตนน่าสงสัย, รูปแบบการเดิมพันและธุรกรรมการเงินที่ผิดปกติ, โครงสร้างบริษัทซับซ้อนจนตามหาเจ้าของที่แท้จริงได้ยาก, กิจกรรมพนันที่ดูเหมือนมีไว้เพื่อ “โอนเงิน” มากกว่าจะเดิมพันจริง, การซอยธุรกรรมใหญ่เป็นก้อนย่อย ๆ เพื่อเลี่ยงการตรวจจับ รวมถึงการเดิมพันก้อนผิดปกติหรือเป็นขบวนการในเหตุการณ์ที่เคยมีความเสี่ยงเรื่องล้มกีฬาอยู่ก่อนแล้ว

พนันผิดกฎหมายคือจุดอ่อนใหญ่ที่สุด และโครงสร้างเจ้าของหลบการตรวจสอบ

ปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ผู้ประกอบการที่ได้รับใบอนุญาต การพนันผิดกฎหมายกลายเป็นหนึ่งในจุดอ่อนที่ใหญ่ที่สุดในภาคส่วนนี้ โดยบางเขตอำนาจศาล ตลาดผิดกฎหมายมีขนาดเทียบเท่าหรือใหญ่กว่าตลาดที่ถูกกำกับด้วยซ้ำ ธุรกิจนอกอาณาเขตอาจแต่งตัวเป็นบริษัทพนันที่ดูถูกต้องตามกฎหมาย แต่เสนอความไม่ระบุตัวตนและฟีเจอร์ที่ดึงดูดผู้ใช้กลุ่มอาชญากรรม ความแตกต่างด้านกฎระเบียบและการบังคับใช้ระหว่างประเทศสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการและเครือข่ายอาชญากรรมย้ายกิจกรรมข้ามเขตอำนาจศาล ซึ่งยังขัดขวางการแชร์ข้อมูลและทำให้การสอบสวนข้ามพรมแดนยากขึ้นด้วย

FATF ยังพบว่าโครงสร้างการถือหุ้นถูกจัดวางให้สัดส่วนของแต่ละบุคคลต่ำกว่าเกณฑ์ที่จะกระตุ้นการตรวจสอบตามกฎเกณฑ์ได้ และช่องโหว่จะยิ่งร้ายแรงขึ้นในเขตอำนาจศาลที่การควบคุมเจ้าของผลประโยชน์ปลายทาง การกำกับดูแล AML หรือระบบต่อต้านการทุจริตยังอ่อนแอ

โลกคริปโตและจุดบอดหลังฉากแพลตฟอร์ม

FATF เชื่อมการทุจริตในระบบพนันและเกมเข้ากับการฉ้อโกงผ่านระบบไซเบอร์ การทุจริต นายหน้าฟอกเงินมืออาชีพ และองค์กรอาชญากรรมจัดตั้ง โครงสร้างเดียวกันที่เปิดให้ธุรกิจพนันถูกกฎหมายหาลูกค้าทั่วโลกได้ ก็เปิดเส้นทางเงินผิดกฎหมายเข้าสู่ระบบการเงินทางการได้หลายทางเช่นกัน โดยสินทรัพย์ดิจิทัลมีนัยสำคัญที่สุด แต่ e-wallet และ mobile money ก็ยืนคั่นระหว่างบัญชีพนันกับธนาคารตามธรรมเนียม ทำให้ระบบชำระเงินทั้งหมดกลายเป็นส่วนสำคัญของการเฝ้าระวังด้าน AML

ในทางปฏิบัติ FATF กำหนดมาตรฐานระหว่างประเทศ ไม่ได้กำกับการพนันโดยตรง แต่รายงานฉบับนี้จะไหลเข้าสู่ระบบ AML ของแต่ละประเทศและการประเมินว่าเขตอำนาจศาลใดควบคุมความเสี่ยงอาชญากรรมทางการเงินได้หรือไม่ ทำให้เรื่องนี้อยู่นอกเหนือแผนก compliance ของคาสิโนหรือสปอร์ตบุ๊กไปแล้ว ประเด็นที่ยากกว่าเดิมคือ “เครือข่ายโดยรอบ” — ผู้ประกอบการพนันอาจได้รับใบอนุญาตอย่างถูกต้อง แต่อีกรายที่หาลูกค้าให้ โอนเงินให้ หรืออำนวยความสะดวกธุรกรรมดิจิทัล กลับอยู่นอกมือผู้กำกับดูแลคนละหน่วยงาน หรือไม่ได้อยู่ใต้กฎหมายการพนันเลยด้วยซ้ำ ซึ่ง FATF ก็คือกำลังบอกเจ้าหน้าที่ให้ “ตามเน็ตเวิร์กนั้นไป” แทนที่จะจบที่ตัวผู้ประกอบการเพียงรายเดียว ในอุตสาหกรรมที่สร้างขึ้นจากแพลตฟอร์มข้ามพรมแดนและการโอนเงินดิจิทัลที่เคลื่อนไหวเร็ว ร่องรอยทางการเงินอาจนำไปไกลกว่าตัวเดิมพันมาก